Co to jest studnia chłonna?
Studnia chłonna to element systemu rozsączającego, który służy do wprowadzania ścieków oczyszczonych do gruntu. Stosuje się ją za przydomową oczyszczalnią biologiczną, gdy warunki gruntowo-wodne pozwalają na taki sposób zagospodarowania ścieków oczyszczonych.
W praktyce studnia chłonna nie jest samodzielną oczyszczalnią. Jej zadaniem nie jest oczyszczanie ścieków, tylko odbiór ścieków oczyszczonych po oczyszczalni biologicznej. Dlatego przed zaprojektowaniem studni chłonnej trzeba sprawdzić, czy grunt rzeczywiście przyjmie ścieki oczyszczone i czy poziom wód gruntowych pozwala na bezpieczne zastosowanie takiego rozwiązania.
Studnia chłonna jest tylko jednym z możliwych odbiorników ścieków oczyszczonych. Pełną ścieżkę decyzji - od warunków działki i odbiornika po formalności i dobór technologii - opisujemy w przewodniku: „Dobór oczyszczalni ścieków - odbiornik, formalności i technologia”.
Jak działa studnia chłonna?
Ścieki po oczyszczeniu w przydomowej oczyszczalni biologicznej dopływają rurą do studni chłonnej, a następnie są stopniowo wprowadzane do gruntu. Widoczne nad gruntem zwieńczenie służy do kontroli pracy układu.
Właściwa część chłonna znajduje się pod ziemią. Najczęściej jest to konstrukcja wykonana z warstw żwiru i kamienia, dobrana do ilości dopływających ścieków oczyszczonych oraz warunków gruntowych. To właśnie ta warstwa umożliwia rozprowadzenie ścieków oczyszczonych w otaczającym, przepuszczalnym gruncie.
Studnia chłonna działa punktowo i pionowo. Oznacza to, że ścieki oczyszczone trafiają w jedno miejsce, a następnie są wprowadzane w głębsze warstwy gruntu. To odróżnia ją od drenażu rozsączającego, który rozprowadza ścieki oczyszczone poziomo, na większej powierzchni.
Z tego powodu studnia chłonna zajmuje dużo mniej miejsca niż tradycyjny drenaż rozsączający. Może być więc dobrym rozwiązaniem na działkach, na których brakuje miejsca na długi układ drenażowy, ale tylko wtedy, gdy grunt jest odpowiednio przepuszczalny, a poziom wód gruntowych jest odpowiednio niski.
Najważniejsze zasady projektowania studni chłonnej
Badanie gruntu. Przed wykonaniem studni chłonnej warto sprawdzić warunki gruntowo-wodne. Skuteczność studni zależy od przepuszczalności gruntu, poziomu wód gruntowych i możliwości bezpiecznego wprowadzania ścieków oczyszczonych do gruntu.
Budowa warstwy chłonnej. Studnia chłonna nie działa samym zwieńczeniem widocznym nad gruntem. Najważniejsza jest część podziemna, czyli odpowiednio wykonana warstwa żwiru i kamienia, przez którą ścieki oczyszczone są wprowadzane do przepuszczalnego gruntu.
Dostosowanie do ilości ścieków. Studnia chłonna musi być dobrana do ilości ścieków oczyszczonych, które będą do niej dopływać. Zbyt mała lub źle dobrana studnia może powodować spiętrzanie ścieków, podmakanie terenu albo problemy eksploatacyjne.
Odpowiednia oczyszczalnia. Studnia chłonna powinna odbierać ścieki oczyszczone po oczyszczalni biologicznej. Nie jest dobrym rozwiązaniem dla układów opartych wyłącznie na osadniku gnilnym, szczególnie przy większej liczbie użytkowników.
Warunki formalne. Wprowadzanie ścieków oczyszczonych do gruntu wymaga zgłoszenia wodnoprawnego.
Kiedy studnia chłonna nie będzie dobrym wyborem?
Studnia chłonna nie sprawdzi się w każdych warunkach. Problemem są przede wszystkim grunty gliniaste, słabo przepuszczalne, okresowo podmokłe oraz wysoki poziom wód gruntowych.
Nie powinno się traktować studni chłonnej jako sposobu na „pozbycie się” ścieków w trudnym gruncie. Jeżeli grunt nie przyjmuje na przykład wody deszczowej, sama studnia nie rozwiąże problemu z odbiorem ścieków oczyszczonych. W takiej sytuacji trzeba rozważyć inny odbiornik albo inne rozwiązanie techniczne.
Najczęstsze błędy przy studni chłonnej
Najwięcej problemów pojawia się wtedy, gdy studnię chłonną traktuje się jako rozwiązanie uniwersalne, bez sprawdzenia gruntu i poziomu wód gruntowych.
- wykonanie studni bez sprawdzenia przepuszczalności gruntu,
- stosowanie studni w glinie lub gruncie słabo chłonnym,
- pominięcie poziomu wód gruntowych,
- dobór zbyt małej studni do ilości ścieków oczyszczonych,
- traktowanie studni chłonnej jako zamiennika prawidłowo dobranego odbiornika ścieków oczyszczonych,
- zakładanie, że studnia chłonna rozwiąże problem na każdej działce tylko dlatego, że zajmuje mniej miejsca niż drenaż.
Studnia chłonna za oczyszczalnią - podsumowanie
Studnia chłonna może być dobrym odbiornikiem ścieków oczyszczonych za przydomową oczyszczalnią biologiczną. Jej dużą zaletą jest to, że zajmuje znacznie mniej miejsca niż tradycyjny drenaż rozsączający.
Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: o skuteczności studni chłonnej decydują warunki gruntowe. Najważniejsze są przepuszczalny grunt, odpowiednio niski poziom wód gruntowych oraz prawidłowe wykonanie samej studni.
Dlatego studnia chłonna nie powinna być wykonywana „na oko”. Projektant dobiera jej wielkość i sposób wykonania na podstawie warunków gruntowo-wodnych oraz ilości ścieków oczyszczonych dopływających z oczyszczalni biologicznej, a następnie opisuje to rozwiązanie w dokumentacji składanej do Wód Polskich w ramach zgłoszenia wodnoprawnego.
